Nieuwe regels lood en diisocyanaten per 9 april 2026: wat betekent dit voor je RI&E?

Op 9 april 2026 treden in heel Europa strengere regels in werking voor het werken met lood en diisocyanaten. De grenswaarden worden fors aangescherpt en werkgevers krijgen nieuwe verplichtingen rond medische controles en voorlichting. Voor elke werkgever die met deze stoffen werkt, betekent dit één ding: je RI&E moet vóór die datum zijn bijgewerkt.

In dit artikel leggen we uit wat er precies verandert, welke sectoren het hardst geraakt worden en welke concrete stappen je nu moet zetten.

Wil je snel checken of jouw RI&E nog voldoet? Doe de gratis RI&E-scan op SnelRIE.nl en ontdek binnen 5 minuten of je gevaarlijke-stoffenbeleid up-to-date is.

---

Wat verandert er op 9 april 2026?

De wijzigingen komen voort uit een aanpassing van het Arbeidsomstandighedenbesluit, gebaseerd op de Europese richtlijn voor betere bescherming van werknemers tegen kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische stoffen.

De twee belangrijkste veranderingen:

1. Lood wordt aangemerkt als reprotoxisch agens zonder drempelwaarde — er is geen veilig blootstellingsniveau.
2. Diisocyanaten krijgen voor het eerst uniforme Europese grenswaarden.

---

Nieuwe grenswaarden lood: de cijfers

Lood is schadelijk voor de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen én voor de ontwikkeling van het ongeboren kind. De nieuwe grenswaarden zijn aanzienlijk strenger dan de huidige normen.

Overgangsfase (9 april 2026 – 31 december 2028)

| Norm | Overgangswaarde | |------|----------------| | Biologische grenswaarde | 30 μg Pb/100 ml bloed | | Beroepsmatige blootstelling (TGG 8 uur) | 0,03 mg Pb/m³ lucht |

Definitieve waarden (vanaf 1 januari 2029)

| Norm | Definitieve waarde | |------|-------------------| | Biologische grenswaarde | 15 μg Pb/100 ml bloed | | Beroepsmatige blootstelling (TGG 8 uur) | 0,03 mg Pb/m³ lucht |

Belangrijk: de overgangsperiode geldt alleen voor de biologische grenswaarde. De grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (0,03 mg/m³) gaat direct in op 9 april 2026.

---

Nieuwe grenswaarden diisocyanaten

Diisocyanaten zijn chemische stoffen die ernstige allergieën, luchtwegklachten en beroepsastma kunnen veroorzaken. Ze worden veel gebruikt in isolatieschuim (PUR), coatings, lijmen en kitten. Er is geen veilig blootstellingsniveau bekend.

Overgangsfase (9 april 2026 – 31 december 2028)

| Norm | Overgangswaarde | |------|----------------| | Beroepsmatige blootstelling | 10 μg NCO/m³ | | Kortdurende blootstelling | 20 μg NCO/m³ |

Definitieve waarden (vanaf 1 januari 2029)

| Norm | Definitieve waarde | |------|-------------------| | Beroepsmatige blootstelling | 6 μg NCO/m³ | | Kortdurende blootstelling | 12 μg NCO/m³ |

---

Welke sectoren worden geraakt?

Bouw en renovatie

• Sloop van oudere gebouwen (loodverf, loden leidingen)
• PUR-isolatie en schuimwerkzaamheden (diisocyanaten)
• Coating en lakwerk op bouwplaatsen

Automotive en metaalbewerking

• Solderen en lassen (loodblootstelling)
• Spuitcabines en lakafdelingen (diisocyanaten in coatings)
• Accu-recycling en -productie

Productie en industrie

• Chemische productie (isocyanaathoudende producten)
• Meubelfabricage (lijmen, lakken)
• Elektrotechnische industrie (solderen)

Schoonmaak en afvalbeheer

• Sanering van loodverf
• Verwerking van chemisch afval

---

Verplichte medische controles

Vanaf 9 april 2026 moeten werkgevers een arbeidsgezondheidskundig onderzoek aanbieden wanneer:

• De blootstelling aan lood hoger is dan 0,015 mg Pb/m³
• Het loodgehalte in het bloed hoger is dan 9 µg Pb/100 ml

Extra verplichting voor vrouwelijke werknemers

Voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd geldt een lagere drempel: een medische controle is al verplicht vanaf 4,5 µg Pb/100 ml bloed — de helft van de algemene grenswaarde. Werkgevers moeten in de voorlichting specifiek aandacht besteden aan de risico's voor deze groep.

Let op: ook werknemers die vóór 9 april zijn blootgesteld

Omdat lood zich ophoopt in het lichaam, moeten werkgevers óók medische controles aanbieden aan medewerkers die vóór de ingangsdatum zijn blootgesteld en van wie de bloedwaarden nog boven de grenswaarde liggen.

---

Wat moet je nu doen? 5 concrete stappen

1. Check of lood of diisocyanaten voorkomen in je bedrijfsprocessen

Inventariseer alle grondstoffen, producten en processen. Let op verborgen bronnen: oude verflagen, soldeermiddelen, PUR-schuim, kit en lijmen kunnen lood of diisocyanaten bevatten.

2. Update je RI&E

De risico's van lood en diisocyanaten moeten expliciet worden opgenomen in je Risico-Inventarisatie en -Evaluatie. Dit is geen "nice-to-have" — de Arbeidsinspectie controleert actief op compleetheid van je RI&E bij gevaarlijke stoffen.

3. Pas je Plan van Aanpak aan

Neem maatregelen op basis van de STOP-strategie (arbeidshygiënische strategie):

• Substitutie: kun je de stof vervangen door een minder gevaarlijk alternatief?
• Technisch: afzuiging, afgesloten systemen, ventilatie
• Organisatorisch: werktijdbeperking, taakroulatie, hygiëneprotocollen
• Persoonlijk: ademhalingsbescherming, beschermende kleding

4. Regel medische controles

Neem contact op met je arbodienst of bedrijfsarts om de verplichte medische controles in te plannen — zowel voor huidige blootstelling als voor werknemers met historische blootstelling.

5. Geef voorlichting aan je medewerkers

Werknemers moeten weten met welke stoffen ze werken, wat de risico's zijn en welke beschermende maatregelen er zijn. Specifieke aandacht voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd is verplicht.

---

De Arbeidsinspectie en handhaving

De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft gevaarlijke stoffen al langer als prioriteit benoemd in haar meerjarenplan. Met de aanscherping van de grenswaarden per 9 april 2026 is de verwachting dat er gerichter gecontroleerd wordt op:

• Aanwezigheid van lood en diisocyanaten in de RI&E
• Concrete maatregelen in het Plan van Aanpak
• Bewijs van blootstellingsmetingen
• Aanbod van medische controles

Bij ontbreken van een actuele RI&E kan de Arbeidsinspectie een boete opleggen van €4.500 per overtreding. Bij een arbeidsongeval met gevaarlijke stoffen zonder adequate RI&E kunnen de consequenties vele malen groter zijn.

---

Veelgestelde vragen

Geldt dit ook voor kleine bedrijven?

Ja. De grenswaarden gelden voor alle werkgevers, ongeacht bedrijfsgrootte. Of je nu 3 of 300 medewerkers hebt: als ze met lood of diisocyanaten werken, moet je aan de nieuwe normen voldoen.

Wat als ik alleen incidenteel met deze stoffen werk?

Ook incidentele blootstelling moet in de RI&E staan. De grenswaarden zijn tijdgewogen gemiddelden (TGG) over 8 uur, maar ook kortdurende pieken (met name bij diisocyanaten) kunnen gevaarlijk zijn.

Kan ik wachten tot 2029 met aanpassingen?

Nee. De overgangsperiode biedt iets ruimere biologische grenswaarden, maar de verplichting om je RI&E bij te werken, maatregelen te nemen en medische controles aan te bieden geldt direct per 9 april 2026.

Moet mijn RI&E opnieuw worden getoetst?

Als je RI&E substantieel wijzigt, moet deze in principe opnieuw worden getoetst door een gecertificeerde arbodeskundige. Bedrijven tot 25 medewerkers die een erkend branche-instrument gebruiken zijn onder voorwaarden vrijgesteld van deze toetsingsplicht.

---

Samenvatting: deadlines op een rij

| Wanneer | Wat | |---------|-----| | Nu – 9 april 2026 | RI&E updaten, maatregelen treffen, medische controles plannen | | 9 april 2026 | Nieuwe grenswaarden gaan in (overgangswaarden) | | 1 januari 2029 | Definitieve, strengere grenswaarden van kracht |

---

Je RI&E snel op orde brengen?

Met SnelRIE breng je je Risico-Inventarisatie en -Evaluatie snel en volledig op orde — inclusief gevaarlijke stoffen zoals lood en diisocyanaten. Onze AI-gestuurde tool helpt je stap voor stap door het proces en zorgt ervoor dat je niets over het hoofd ziet.

Start je gratis RI&E-scan →

---

Bron: Arboportaal – Nieuwe regels voor werken met lood en diisocyanaten vanaf 9 april 2026 | Staatsblad 2025, 337