Veiligheid in Aanbestedingen (ViA): deadline 1 juli 2026 nadert — is jouw RI&E op orde?

Veiligheid in Aanbestedingen: een keerpunt voor het MKB

De vernieuwde Handreiking Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) is gepubliceerd en markeert een fundamentele verschuiving in de manier waarop veiligheid wordt meegenomen in aanbestedingsprocedures. Opdrachtgevers in de publieke en semi-publieke sector worden vanaf 1 juli 2026 verplicht om veiligheidseisen structureel te verwerken in hun aanbestedingen.

Voor bedrijven die meedoen aan aanbestedingen — met name in de bouw, logistiek, beveiliging en facilitaire dienstverlening — heeft dit directe gevolgen. Zonder een actuele en volledige Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) kun je straks niet meer succesvol inschrijven op overheidsopdrachten.

In dit artikel leggen we uit wat de Handreiking ViA inhoudt, wat de deadline van 1 juli 2026 betekent, welke sectoren het hardst worden geraakt, en hoe je je als ondernemer kunt voorbereiden.

Wat is de Handreiking Veiligheid in Aanbestedingen (ViA)?

Achtergrond en doelstelling

De Handreiking ViA is ontwikkeld in samenwerking tussen de Rijksoverheid, brancheorganisaties en de Inspectie SZW. Het doel is om veiligheid en gezondheid structureel te verankeren in het aanbestedingsproces, zodat opdrachtgevers niet alleen op prijs selecteren maar ook op het vermogen van een opdrachtnemer om veilig te werken.

De handreiking is geen vrijblijvend advies. Het is een richtlijn die opdrachtgevers verplicht om veiligheidseisen op te nemen in hun aanbestedingsdocumenten. Dit geldt voor:

• Rijksoverheid en uitvoeringsorganisaties.
• Provincies en gemeenten.
• Waterschappen.
• Semi-publieke instellingen (ziekenhuizen, woningcorporaties, onderwijsinstellingen).
• Grote opdrachtgevers die de Aanbestedingswet 2012 volgen.

Wat staat er in de vernieuwde handreiking?

De vernieuwde versie van de Handreiking ViA bevat de volgende kernelementen:

1. Veiligheidseisen als selectiecriterium. Opdrachtgevers moeten veiligheidsprestaties meewegen bij de selectie van opdrachtnemers. Dit gaat verder dan een simpele ja/nee-vraag.

2. RI&E als basisvoorwaarde. Inschrijvende bedrijven moeten kunnen aantonen dat zij beschikken over een actuele, volledige en wettelijk conforme RI&E inclusief plan van aanpak.

3. Veiligheidsplan bij complexe opdrachten. Voor risicovolle opdrachten (bouw, infra, logistiek) kan een aanvullend veiligheidsplan worden gevraagd dat voortbouwt op de RI&E.

4. Gunningscriteria. Veiligheidsprestaties kunnen onderdeel worden van de gunningscriteria, waarmee bedrijven met een aantoonbaar beter veiligheidsbeleid meer kans maken op een opdracht.

5. Contractuele voorwaarden. Na gunning worden veiligheidseisen opgenomen als contractuele voorwaarde, met sancties bij niet-naleving.

De deadline: 1 juli 2026

Waarom deze datum?

De vernieuwde Handreiking ViA is in het eerste kwartaal van 2026 gepubliceerd met een implementatietermijn tot 1 juli 2026. Dit geeft opdrachtgevers vier maanden om hun aanbestedingsprocedures aan te passen. Na 1 juli 2026 wordt verwacht dat alle nieuwe aanbestedingen die onder de richtlijn vallen, de veiligheidseisen bevatten.

Wat gebeurt er na 1 juli 2026?

Vanaf 1 juli 2026 verandert het aanbestedingslandschap als volgt:

• Nieuwe aanbestedingen bevatten standaard veiligheidseisen conform de Handreiking ViA.
• Inschrijvers zonder actuele RI&E kunnen worden uitgesloten van de procedure of verliezen punten op de gunningscriteria.
• Opdrachtgevers die de richtlijn niet volgen kunnen door de Inspectie SZW worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid als ketenregisseur.

Dit betekent dat de deadline niet alleen relevant is voor opdrachtgevers, maar vooral voor opdrachtnemers die afhankelijk zijn van aanbestedingen voor hun omzet.

Welke sectoren worden het hardst geraakt?

Bouw en infrastructuur

De bouwsector is de meest voor de hand liggende sector waar de ViA-richtlijn impact heeft. Bouwbedrijven doen regelmatig mee aan publieke aanbestedingen voor:

• Nieuwbouw van overheidsgebouwen, scholen en zorginstelling.
• Infrastructuurprojecten (wegen, bruggen, tunnels, riolering).
• Renovatie en onderhoud van publiek vastgoed.

In de bouw zijn de veiligheidsrisico's inherent hoog: werken op hoogte, gevaarlijke stoffen (stof, asbest, verf), zwaar materieel en complexe werkomgevingen. De RI&E van een bouwbedrijf moet deze risico's specifiek en gedetailleerd inventariseren. Een generieke RI&E die niet ingaat op bouwspecifieke risico's zal niet meer volstaan als bewijs van veiligheidsbewustzijn.

Logistiek en transport

De logistieke sector wordt steeds vaker betrokken bij publieke aanbestedingen, van afvalverwerking en stadsdistributie tot transport van medische goederen. Veiligheidsrisico's in de logistiek omvatten:

• Verkeersrisico's en rijtijden.
• Tillen en fysieke belasting.
• Gevaarlijke ladingen (ADR-transport).
• Werkdruk en psychosociale belasting door tijdsdruk.

Logistieke bedrijven die willen inschrijven op overheidsopdrachten moeten aantonen dat hun RI&E deze risico's expliciet adresseert en dat er een werkend plan van aanpak is.

Beveiliging en facilitair

Beveiligingsbedrijven die meedoen aan aanbestedingen voor objectbeveiliging, evenementenbeveiliging of receptiediensten bij overheidsinstanties, krijgen te maken met de ViA-eisen. Relevante risico's zijn:

• Agressie en geweld.
• Nachtwerk en onregelmatige diensten.
• Psychosociale belasting door confrontatie met incidenten.
• Alleen werken.

De facilitaire sector — schoonmaak, catering, groenvoorziening — heeft vergelijkbare uitdagingen. Een actuele RI&E die deze sectorspecifieke risico's adresseert wordt een basisvoorwaarde voor deelname.

Zorg en welzijn

Zorginstellingen zijn zelf grote opdrachtgevers én nemen deel aan aanbestedingen voor bijvoorbeeld thuiszorg, jeugdzorg of GGZ. De veiligheidsrisico's in de zorg zijn divers:

• Biologische agentia en infectierisico's.
• Tillen en verplaatsen van patiënten.
• Agressie van patiënten en bezoekers.
• Psychosociale belasting en emotionele druk.
• Medicatieveiligheid.

Zorgorganisaties die inschrijven op aanbestedingen moeten aantonen dat hun RI&E al deze elementen bevat.

ICT en advies

Hoewel ICT en adviesbureaus minder fysieke risico's kennen, worden zij niet vrijgesteld van de ViA-eisen. Bij aanbestedingen voor ICT-diensten of adviesprojecten kunnen opdrachtgevers vragen naar:

• RI&E met betrekking tot beeldschermwerk en ergonomie.
• Beleid rondom werkdruk en thuiswerken.
• Psychosociale arbeidsbelasting.

Een actuele RI&E is dus ook voor kantooromgevingen relevant in het kader van aanbestedingen.

De RI&E als toegangskaart tot aanbestedingen

Van nice-to-have naar must-have

Tot nu toe was de RI&E voor veel bedrijven een wettelijke verplichting waar ze wel of niet aan voldeden — maar die zelden directe commerciële gevolgen had. Met de Handreiking ViA verandert dat fundamenteel.

Een actuele RI&E wordt nu een commercieel instrument: zonder RI&E geen inschrijving, met een sterke RI&E meer kans op gunning. Dit maakt de RI&E niet alleen een compliance-document, maar een concurrentievoordeel.

Wat maakt een RI&E "aanbestedingswaardig"?

Een RI&E die voldoet aan de ViA-eisen moet minimaal aan de volgende criteria voldoen:

1. Actueel. Niet ouder dan drie jaar, of herzien na significante wijzigingen in de organisatie.
2. Volledig. Alle relevante risico's geïnventariseerd, inclusief gevaarlijke stoffen en psychosociale belasting.
3. Branchespecifiek. Afgestemd op de specifieke risico's van jouw sector en werkzaamheden.
4. Met plan van aanpak. Concrete maatregelen, verantwoordelijken en deadlines.
5. Getoetst. Voor bedrijven met meer dan 25 werknemers: getoetst door een gecertificeerde arbodienst.
6. Gedocumenteerd. Overzichtelijk en presenteerbaar als bijlage bij een aanbesteding.

Het risico van een onvolledige RI&E

Bedrijven die meedoen aan aanbestedingen met een verouderde, onvolledige of generieke RI&E lopen de volgende risico's:

• Uitsluiting van de aanbestedingsprocedure. De opdrachtgever kan je afwijzen als je niet aan de basisvoorwaarden voldoet.
• Lagere score op gunningscriteria. Als veiligheid meetelt in de beoordeling, scoor je lager dan concurrenten met een sterke RI&E.
• Reputatieschade. Het niet kunnen aantonen van veiligheidsbeleid straalt af op je professionaliteit.
• Contractuele problemen. Zelfs als je de opdracht wint, kun je in de problemen komen als achteraf blijkt dat je RI&E niet op orde is.

Zo bereid je je voor op de ViA-deadline

Stap 1: Controleer je huidige RI&E

Begin met een eerlijke beoordeling van je huidige RI&E:

• Wanneer is de RI&E voor het laatst opgesteld of herzien?
• Zijn alle relevante risico's geïnventariseerd, inclusief gevaarlijke stoffen en PSA?
• Is de RI&E branchespecifiek of generiek?
• Is er een actueel plan van aanpak met concrete maatregelen?
• Is de RI&E getoetst (indien vereist)?

Als het antwoord op een van deze vragen "nee" of "weet ik niet" is, moet je actie ondernemen.

Stap 2: Stel een nieuwe RI&E op of werk de bestaande bij

Je hebt grofweg drie opties:

1. Zelf doen met een erkend instrument. Bedrijven tot 25 werknemers mogen een erkend RI&E-instrument gebruiken. Dit is de snelste en goedkoopste optie.
2. Een arbodeskundige inschakelen. Duurder en tijdrovender, maar geschikt voor complexe situaties.
3. SnelRIE gebruiken. De snelste route naar een professionele, branchespecifieke RI&E die voldoet aan alle verscherpte eisen — inclusief de ViA-vereisten.

Stap 3: Bereid aanvullende documenten voor

Naast de RI&E kun je bij aanbestedingen gevraagd worden om:

• Een veiligheidsplan of V&G-plan (met name in de bouw).
• Certificeringen (VCA, ISO 45001, Keurmerk Beveiliging).
• Ongevallenregistratie en verzuimcijfers.
• Beleidsdocumenten rondom PSA, agressie, gevaarlijke stoffen.

Zorg dat deze documenten actueel en consistent zijn met je RI&E.

Stap 4: Integreer veiligheid in je bedrijfsvoering

De ViA-richtlijn beloont bedrijven die veiligheid niet als papieren tijger behandelen, maar als integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering. Denk aan:

• Regelmatige toolboxmeetings en veiligheidsinstructies.
• Incidentregistratie en -analyse.
• Periodieke evaluatie en bijstelling van de RI&E.
• Betrokkenheid van medewerkers bij het arbobeleid.

Hoe SnelRIE je helpt bij aanbestedingen

Een RI&E die de aanbestedingstoets doorstaat

SnelRIE genereert een RI&E die niet alleen voldoet aan de Arbowet, maar ook aan de verhoogde eisen die de Handreiking ViA stelt aan opdrachtnemers. Concreet betekent dit:

• Branchespecifieke risico-inventarisatie op basis van de actuele arbocatalogus.
• Expliciete inventarisatie van gevaarlijke stoffen en PSA — de twee speerpunten van 2026.
• Professioneel plan van aanpak met geprioriteerde maatregelen.
• Overzichtelijk en presentabel rapport dat je direct kunt bijvoegen bij je inschrijving.

In minuten klaar, niet in weken

De deadline van 1 juli 2026 klinkt ver weg, maar aanbestedingstrajecten lopen al. Als je vandaag inschrijft op een aanbesteding en je RI&E is niet op orde, ben je te laat. Met SnelRIE heb je binnen 5 minuten een professionele RI&E — zodat je geen enkele aanbesteding hoeft te missen.

Fraction van de kosten

Een traditionele RI&E door een arbodeskundige kost al snel €2.000 tot €5.000 en duurt weken. Bij SnelRIE betaal je een fractie daarvan en heb je direct resultaat. Ideaal voor MKB-bedrijven die snel en efficiënt willen voldoen aan de verscherpte eisen.

Veelgestelde vragen

Geldt de ViA-richtlijn ook voor private aanbestedingen?

De Handreiking ViA richt zich primair op publieke en semi-publieke opdrachtgevers. Maar in de praktijk volgen veel private opdrachtgevers dezelfde principes, zeker in sectoren als bouw en industrie waar veiligheid een groot thema is. Het is dus verstandig om je RI&E sowieso op orde te hebben.

Kan ik worden uitgesloten zonder RI&E?

Ja. Opdrachtgevers die de ViA-richtlijn volgen, kunnen een actuele RI&E als minimumvereiste opnemen. Zonder RI&E word je dan automatisch uitgesloten van de procedure.

Hoe weet ik of mijn RI&E goed genoeg is voor aanbestedingen?

Een goede vuistregel: als je RI&E branchespecifiek is, alle relevante risico's expliciet inventariseert (inclusief gevaarlijke stoffen en PSA), een concreet plan van aanpak bevat, en niet ouder is dan drie jaar, zit je goed. Bij twijfel: laat hem opnieuw opstellen.

Ik heb minder dan 25 werknemers. Geldt dit ook voor mij?

Absoluut. De ViA-richtlijn maakt geen onderscheid naar bedrijfsomvang. Als je meedoet aan aanbestedingen, gelden dezelfde eisen — ongeacht of je 5 of 500 medewerkers hebt.

De klok tikt: bereid je voor met SnelRIE

De deadline van 1 juli 2026 nadert snel. Aanbestedingen die na die datum worden gepubliceerd, bevatten standaard veiligheidseisen conform de Handreiking ViA. Maar ook vóór 1 juli passen steeds meer opdrachtgevers de nieuwe richtlijnen al toe.

Wacht niet tot het laatste moment. Zorg dat je RI&E nu al voldoet aan de verscherpte eisen, zodat je geen enkele aanbesteding misloopt.

👉 Start je gratis risico-scan en ontdek in 5 minuten of jouw RI&E aanbestedingsklaar is.

Met SnelRIE ben je niet alleen compliant — je hebt een concurrentievoordeel. Laat veiligheid voor je werken, niet tegen je.